1. Lokales
  2. Eifel

„Jäng jätt op Platt“, Teil 24: Vah wemm bess du dah?

„Jäng jätt op Platt“, Teil 24 : Vah wemm bess du dah?

„Jäng jätt op Platt“ – unter diesem Titel möchten wir in loser Reihenfolge die Eifeler Mundart pflegen. In dieser Folge erzählt Ernst Gombert von der Frage nach der Herkunft. Dabei ging es nicht immer nur um den Familiennamen.

rrV eh raap äcshWe anhn isch enrsron eh egnim dael Hedrenaiemkteall ttej nkekoecej nu ohd hnan hsci rer ejAbsau vah ionncgnktnngurneehdününsüshs en tkreiAl hav enigmm Vtteer mmde h„rvseciV “tdoBler ofg,neg owh dhä shsic ttom nende elajierhdbkrrer saeHnum bsfhethiscätc a.th shIc ahn dei hdu nes efcahh aohhtejznl un ttda rorwe blad cihodgnress.tesrh eWnn ed eh ibldcrKsheerrah jaoßweep s,bes dha mttzoe dsich lsa eknK hardo ejn,neew tadt die Lükc cdhsi ohr esddna ohn emdm naumhHs oejfthr nha nu tent mrär mmno hnaFemji.meal

Un adh edtdje ohr ne Dhel lta erHus die mrmee noch mtot enden asenuHm kbtaenk tnse nu ohw rrm ohr eus hdra ät.st

uS thjees vamm säehssewMc ne ösaeJjrssj nu hod hhettcs dha berob lkreen ciSk ttad alt hoDm„sne “Hus nu tet ceietsh uHs nlsek rer Jass es tad tal sHM„-seevejöi .Hs“u De aJss tnckki no njorhneeiv ohgernt tMeer ha mdem dlea sehiSf„tc “uHs seärphc nlkse faa un doh ehshtcä dha erröfj ewnn de mom trVaa rewähosng ro:swr „sPsa errm ha ecShfi„st k“Ec po, tnet tdae ohd ognere utAo ezt“!ejir

pOp egrane ealtPaz me rDop es datt ntte encsag.h Ihsc nanwe jo äjzt mem svectehö Dpro nu od shtceth oebrb egreanr tshßocSikerc tadt lta heücs„L .uH“s

yBe enend mnasuHe omest ta eps,spao attde nte jurde kssö, roh err jee s.imaFchle egiMn ppaP ohtmen ehs neadds „rbrtHenea “säMtte aervv hor nddsea yeeB„ M“eätst, edi mMma rowr nntAo„s hes.rJtec“ ähD Papp av niegm Vreettä med njoeg ,wslilA dmmä egrGg nu va megrni uiKns rärd tZia nthmoe hse eg„nMes ws“llAi. iDe eganr Olken,e eid mtot enedn säectwerSh va errd Mmma abtshatec orwre ecshhä ahd Ha„u ü,“Jpp däh twann dah seeripcdh omt niresg icehsamFl mo Kbhruü,esl hdä Rhs„aec ,rn“stE däh aht et usH err rsbddheeFci uebotj nu ädh naMn av eimrgn Ttna Tnei häd hviVc„sre “nnJao, dhä ses duh zanj aeov een echvevöst poDr he sih ählecrlid usH jt.orceke

äDh Papp ath eedmoh övfen hBrör un een äeSr,hswtc die häcsh ir.Maa eDi atht hud mott eehrm nnMa ämd hsekB„äcc Wern“er me eledlisäcrh sHu geno om iebrsRetreshc jante.nw rbeOb anergre siorSteckßhc aht ädh neen o,Bchr hdä amHnnre omt sgeirn Fuar drre „Beeröjr hT“eakl öin oebjtu nu hod dahn die hrr Knke jurß jcke.erot

eEnn av needn enregöj örBh,r ähd lrKa se h,du ewi däh hiscs mott rder beac„hrzeEitLs-m ilda“Oi chtsbtaea atht ngnoe neob tlA oSscrsh cteek.rjo häD gsönjte vha nende öBhr,r dhä Bnhedarr sse oj usraPt earwdo un orrw ezmm hslcuSs he .rehDü iZwe va dnen hörBr esnt sumse crsKhe emäin ohn eemhH n.okn eWnn shci errm datt ükhc seu äelvrjeve orerw eh ndeen eigZd ide eajemilF ihcsihrsct .urjeß

eyB eoss csöhZ dschru reharsehlrbKicd mekom da dndaes Lkcü eid errm rjfeeotf nha un ide sso nett eh us tjot tnekka un reto:hf a„V emwm sbse ud “d?ha vaA nu zoh rrowe rrem entt merem ärfchs nu da ermmha tsjhae av mmäw mrer da .orewr hIcs hast :adnn scIh„ eb va etbnr„reHa äsM.te“t Un newn die üLck ähd tnte nteakk tash hs:ci „no av oA„nstn h“sc“Jert!e aD mkemto orh sdndea ühfr dat edi kLüc nohc oret:fh „Un iew ihescfrt rre sühc h?“ad

Eh rapa Jhor risdeehcp rewotr nesgn nenav kscsierä orJh lh,aocnm dtat de ttom vherzei rhoJ enne jierFe ttej rweke isj.ng Un ues ahn sihc dha ybe drer mFiar ennis„Vc “sLenye uss bhhaircseelrrKd een rSfiemoremje eh aapr scheWä am Klana he mcsaihibL ttom rwkteej nu hda tjvtoe siacdfhr mreem ed ntutüeehL. hsIc okhm ad nho heHme ctozhls eeniw tteölK un cihs htat merr vteelrvaa, vrr dta edlJ ttej nisfg ze j.edle veArv eid aMmm etmn :hud a„tDt Jled tsej ud er“!mr awtt ihsc tntjrea tuhescgr.vn uhD aths es noc:h uD„ bsse avh mrre un tdat ledJ sse ohco va rm“re! nU hdo ctugsnh scih had tmto eimngm öbdleö etehisJ un tmot äeilj ä.…n.nkHu ichs sotw zejt ehcnilsd edwtda kücdbte: „haV mmew bses ud ah“?d

Die eragF acnh erd enktHufr

oVr eenngiw necoWh beah hic ni mniene etlan gnasbueA sed nauhMoscer saerJhchub eeiing ncehaS lgsechaenne ndu nbi bdaei in edr gAuseab onv 9991 fau innee eAtklir emesin noCusis edtlBor oTham eesgtnßo, red sich itm dem nemoPänh der teerbrgKherlera snmeanuHa eezdenartetiusagsn ha.t Bmie aelhhcäzNn regab sihc eid iahclesttt nzlAha onv nheazu .301

Wnne ud ni hKebtrraeerlg aewgfahcusen is,tb uttssesm du dhci als Knid maidt tvraruet e,camnh sads cdhi ied eeutL hauc consh aml anch dem nnegnaotens amnnauHse nud tnchi urn hanc emd elnmmneFiiana fatergg anehb.

euAdßrem gibt es ncho ienen Tlei onv neltäre r,neHäsu dei hnac iew ovr ntreu hrmie iewngieejl nsnHaumae bnnakte ndsi dun ucah rimme chno os czehtebien dr.wene

oS eght mna vom sMegeswe ni dei tsraesröGeg,ß nud tdor thtes fau red nkilen eSeti ads leat h„omseDn “,uHs dun sda serte Husa nlisk in rde aGresesrtßgö tis ads aelt -j„eMiöeeHssv .sHu“ eDi grreöaeGsßst btegi anch änrfugeh 001 Mreent ma enatl „scteSfih s“Hu fasrhc ilksn ab, udn herfrü unwred rwi mmier daanr rntinee,r enwn wir tmi emd drFarha weugetsnr wn,are an dre sSticfeh„ Ec“k bsreosden unafs,supeza um edi inoloKsli imt emeni otuA uz dveeni.mer

nA aerdenn tlelSne mi trO sit se hän.iclh So enhwo chi ejttz mi dro,rbOfe und fua red reeegnlüigenendbge nesirteßSeta eedtbfin ihsc asd atel ücLseh„ .uH“s

eBi end esontngaenn Hnamseaun mtessu amn shnco ensdsoebr esu,pasfan mu ctsihn zu eelnrhs,wcve huca lnribhena der nneeieg iamleFi. iMne taeVr war iseetsnier sla erabrneH„t ätMste“ kbanne,t wrude rabe auhc hnsco mal las „yeeB äM“estt eehncit,ezb nimee tMuert nanetn nam tAno„ns heecJrs.“t

Dre rVate emneri dibnee ioussnC oAsil dun eoGgrr dun der iKsune tiZa awr lsa e„engsM ls“Awli bnktn.ea Die ndneera lekn,O dei tim ned etsSehrwnc nreeim truMte heeatiretvr rea,nw nreaw baknent lsa „Hau “Jpüp edr rpsäet tmi erseni meailiF im orKnslbüen nw,othe ndna eh„sRca ntrEs,“ dre seni uHsa in der hedFcrbead et,tha und dre Mnan ovn inrmee tanTe ,aTin „cshvVrie n,ona“J rde dnan azgn onbe mi fOredbor isn ecteehirll sHua ogezeng its.

ineM rteVa war zu uaeHs mit üffn Bnerrüd dun eerni Srwh,cetes die aairM eßih. iSe udn rih Mnan hesBkccä„ rWeer“n enabh trpäse im lcheenleitr uHas tneun afu med eegssewM ht.ognew Afu edr aendren treßteaiSsen nahbe rde Brrued nreHnma udn einse uarF e„öjrBer lk“Taeh eni nuees uHas tcerhreti dun rdot rihe iKdren ßgor onegzg.e

Der ünejger urredB rlaK sti nhac erd reHati mti mhsecareb-ELt„i iali“dO nentu fua eid leAt Saßret ze.ggone reD süjengt Berurd daher,rnB der iiethceslrG rdeoewng sti, woetnh uzm lhcussS ni D.nüre wZie red eBdrür isnd chint rhme sua med eKireg ükuzrc hcan eaHus .heegrkt nneW cih mir ads euthe so htecr eü,erelbg newra ied iinleFam zu radalegim Zeti cethr og.rß

Bie ernnsue üinzgSrtefe cdruh trhrgeaebKelr eebneggnet nus ahcu chnos lma Lu,tee eid nsu thinc tienudgie znedourn k.nenton Und so erwdu amn hnca iesnre fetnuHrk fag.rget naMhlacm awner riw cinht nru olauvtr ndu nebah oneagttterw. chI gesat ,dann asds niem aetrV edr rnHeterba„ sttMeä“ w.reä dUn wnen dei Letue adtim hticns aneangfn no,nnket dnan tgreäezn chi uhac hocn ide tuMtre „nstnAo er.tJe“shc ndU newn das cnho ctnih hietre,c uewdr ihcs hcau onch chan mde memnnanFaelii urgdti.ken

Jhrea prt,eäs ndeE red 0r,961e raw es ,iübclh mi mrmoeS imt 41 Jnerah nreei eFbnrieteair zh.eanecnugh masaDl hbea hci bie der mFrai niVzcne yseenL asu glheerrrKaetb ni edn nSrmrmofieee ien praa Whceon afu erd asntelelblKaua ni edmrsomrfaL titeeartbmige, ndu ma igtrFea gba es andn merim edi nhotLetü. rllVoe zlSot ibn ich dann hnac esHua eknmoge,m udn chi ateht imr ügelbret, von emd Geld was ccShesik af.nsnhucfzae

bAre Mertut atgse ,nur ssda chi hir sda edGl tmkotlep innaädsheug llo,se swa ich nnu buüarehtp ntchi fgibef.r Sie ägetrezn adnn :cnho Du„ ibst nvo ir,m dnu ads lGde tis cahu nov !mri“ nUd so snatd hci dnne ad imt verdmttezu ethsGci ndu nelere  nHe…dnä rebA mir uredw unn lidhnce der ninS akrl, swa es teeedubt: V„ha mmwe bses du “h?da