1. Lokales
  2. Eifel

„Jäng jätt op Platt“, Teil 24: Vah wemm bess du dah?

„Jäng jätt op Platt“, Teil 24 : Vah wemm bess du dah?

„Jäng jätt op Platt“ – unter diesem Titel möchten wir in loser Reihenfolge die Eifeler Mundart pflegen. In dieser Folge erzählt Ernst Gombert von der Frage nach der Herkunft. Dabei ging es nicht immer nur um den Familiennamen.

rrV he raap hsWceä ahnn icsh srnoner he engmi aeld atllremHneaedeki ttej ejeokcekn un doh nnah hsic err ebuAajs ahv ggohteuksridnesnühnnününsnnc en krAilte ahv megnmi eterVt mdem svriecVh„ rleBdt“o ongfg,e woh häd sshci tomt eennd ajeelrredrkbirh masenuH ttccsbäseihhf aht. Ihcs han ide uhd nes hhecfa lthzjoaehn nu atdt wreor badl s.osiecrnhtdrsehg Wenn de he rsrechilerhKabd oßpjwaee ebss, hda ztoemt cihds sal Kken aohdr ewejen,n atdt dei kcLü ihcds hro adnsde nho edmm Huanmsh etjofrh anh nu etnt ämrr mnom lenamaij.hmeF

nU ahd teedjd ohr en lDeh tla sreHu dei eemrm ncho omtt enend nmHsaeu btkanke ents un owh rmr hor use rhad tä.ts

Su ehjtes mamv eMsäewschs ne aösjssrejJ un dho tehtcsh ahd obrbe lrknee ckSi tatd lat ohsmDe„n sHu“ nu tte esehtic usH kensl rer sJas se dta atl M„ijes-söevHe s.“Hu De saJs tknkci no nnhveoeijr onetrhg Metre ah edmm eald htcfes„iS suH“ ephsräc seknl faa nu hdo tcähseh ahd fejörr nnwe de mom Vatar nerogähws rw:rso „assP merr ah cSf„hseit cEk“ o,p etnt eadt hod nereog toAu tz“e!ierj

pOp arenge zPletaa em rDop se dtta tnte hansgce. cIsh ewnan jo jztä mme ectvhsöe pDor un do hcsthte bboer aegrern ßticeoSrkshc attd lat „Lsühce sH“u.

eyB denne asnuHme estom at ep,soasp atdte net eujrd s,ösk hro rer eje l.amicseFh Mnieg aPpp oenmth hse esddan „rneHbrtae Meästt“ eravv hor esdnda „Beey t,eM“sät eid mmMa rwor „otnnAs sctJ“.reeh äDh pPpa va mneig ttereVä dme ognej i,lwAls mämd Ggreg nu va iergmn unisK ädrr tZia omnteh she Mesg„en wl.Aisl“ eDi ngrae e,Oklen dei tomt needn Swsecäerht av drer mMam tebcathsa eworr sheäch hda Hua„ p,J“üp häd antnw dah iherepcds otm nrgsie hceFsmlia om ,Krbuülshe däh ceh„aRs n“st,Er dhä tha et Hus rre edrFciehdsb eoujbt un häd anMn va egmnri aTtn enTi häd vr„ihcsVe aJon“,n ädh ess duh jazn vaeo nee cvetösevh porD eh ihs eclhrädli uHs oc.terejk

äDh pPap hat omdehe fnevö örBrh nu een ärshcetSw, dei hächs ria.Ma eiD hatt hud ottm mehre nnMa dmä ckcähB„es enWre“r em ädierlelsch sHu oegn om shRrebcetisre tenanwj. rbbeO eeanrrg hkoriccStßse hat dhä nnee Brohc, ähd neanmrH mot gneisr uaFr errd öe„jrreB eTkal“h inö uejbot nu dho dnha ied rhr nKek ßujr .rjekotec

nneE av eendn jgnöree rBö,hr däh larK se udh, wei häd schsi totm rrde mb-iEherzcaeL„ts idia“lO tbsahatec htat enong enob tlA rhoSssc t.ejerkoc hDä gjönest ahv deenn rörh,B dhä hrenraBd sse jo atsruP raowde nu wror zmme ssuhSlc eh rhD.üe eiZw va nden Brhör tnse msesu Kcrseh eimnä nho eehHm nonk. nWen isch rmer dtta cküh esu jälvereev reorw eh enend iegZd edi mjeieFla scsiirhtch ßer.ju

eyB soes chösZ hdusrc rhrcKebhleaidsr emkmo ad enddsa üLkc ied mrre refjftoe hna un die sso entt eh su tojt nkeakt un oef:hrt „aV wmme esbs du “ad?h avA nu hoz orewr rrem etnt remem äcfrsh nu da rmhame etjsah av äwmm rmre da ewr.or csIh saht na:dn „shIc be va rrean„betH tseM.“ät Un nwen edi kcLü hdä etnt ekktan htsa :csih on„ av ntnos„A tch!e““serJ Da etokmm orh ndsead ürhf atd ied üLkc hcno tfehr:o nU„ wei icheftsr rre hcüs ah?“d

Eh apra Jrho erpsihdec trowre ngsen nenva ckireäss oJrh mla,cohn dtta de ottm evizrhe hJor enne jieeFr ejtt eerwk g.ijsn nU eus nha schi ahd bye drer mraiF cens„nVi “yneeLs sus iKlhrasrehcedrb ene jeefSmoerrim eh paar chsäWe ma nlaaK he Lhcbaiims otmt ewtrjke un dha ttvjoe ifarcshd eemmr de .uhntLetüe hIcs hmko da nho Hmeeh zshltco eniew etKlöt nu isch ttah mrer tveaael,rv rvr tda Jlde tjet igsnf ze ldeej. vveAr ide amMm mtne :uhd Dta„t dJle sejt ud “ermr! ttwa cish ntrejta .nsutcrvghe Duh sath se cohn: Du„ sesb ahv rerm nu dtta leJd ess hooc av !rr“em nU hdo sctuhng chsi ahd mtot nmemig löödbe Jhteies un ttom äijle än.Hnku…. cish tosw jtez scilendh wdedat ekbdtcü: Vh„a emwm esbs du a“d?h

ieD graFe nhac erd Hrtekfun

Vor weneing ncoWeh habe ich ni nnmeei eltna absAnueg eds rushocaMen Jehabhsruc iegeni hanSec gnaenheclse udn inb dieab ni edr bugseAa von 9919 afu eenin eiArklt nmiees osuniCs odelBtr hTmao e,sengßto erd shci mti dme Pämenohn red heeeKbrlrrgreta neaanumHs nstnzdseuietegreaa tha. eimB Ncälehhazn gebra sich ide elatischtt azhlAn vno ueanzh 310.

nWne ud in hreeblagKerrt wageuahcfesn is,tb emussstt du hcid als ndiK dimta urvrtaet hm,cnea sads hidc ide tLeeu achu shnco mal hacn dem negnoatnens unHnaeams dun chint urn anhc edm namiFnleemain etggafr nbe.ah

uderAeßm gitb se ncoh enien eTli onv eäneltr nrsuH,äe eid hcan ewi vro turne hmrie iineeljwge anmnesuHa bnnatke dsin ndu ucah erimm cohn so zinechtbee ewnre.d

oS gteh nma mvo swegeeMs in edi öesGrtßger,sa dnu tord tsthe ufa dre neilnk itSee dsa etla e„nhDmos ,uHs“ dnu dsa serte uHas slnik in erd erösaGrßsgte sti sad etal svj-„MeiesHeö .“Hsu eiD söerregaGsßt btegi cnah heägrfun 100 nereMt am tanel „hcsetiSf suH“ crhfsa islkn ,ab udn eürfhr wurend iwr mrmie andra nrrnee,ti newn wri imt edm rFradha wtreusgne arwen, an erd hcf„stSei k“Ec rndsbeose auuzefssap,n mu ide oonlliisK tmi menei Auto zu .vneimreed

An ednaren ltelSen mi rtO its se clähin.h So ewnho ihc ttzje mi fdorbOe,r udn auf der niegbüeergenleedng asntieereßtS efbtdnie schi asd etal chLüs„e H“su.

Bei nde nsnentnogea nenauasHm smsuet anm honcs ssbneeord apnufs,esa um tnhcsi zu eesvhrw,elcn cahu rblainhen dre nigenee l.aiieFm eiMn Vetra rwa reeseiisnt sal Htnrerbea„ ätset“M nnkabe,t rwdue raeb auch hnsoc mla lsa eB„ye tseM“tä ctnzh,eieeb emine Mettur tnnena man tn„Aons tc.erhJse“

rDe Vaert meerin ibdene Csnouis oslAi nud eorrgG dun red suinKe Ztai awr sla eMge„ns lli“wsA eta.nkbn iDe eennrad l,neOk eid tmi dne enhcwsetrS rmeein teMrtu hvaeetrtrei a,enwr awern tnnbeak sla Hau„ Jpp“ü rde prseät tim nrseie iimlFea im nnlrbüKseo wtnheo, nnda chsRe„a E“,nsrt erd eins Huas in erd rcFeaebdhd t,ahte udn der Mann onv reenim nTate ,ianT hrvi„Vecs ,n“anJo dre dann gnza oben im frdbreOo nsi clheleerit Huas oegnzge i.st

nMie atreV wra uz uHesa mit fünf eBdrürn dnu ireen ,sSeetcrhw edi Miraa eißh. ieS dnu hri nanM cke„hcBsä reWren“ nebah epästr im rellcteeihn sHua uentn fua emd sewgeseM eot.wgnh fAu edr daneren netisßSrtaee nbhea rde Bdurer nnamHre dnu sinee raFu er„Beröj elaT“hk ien unsee usaH trcrtihee und tdor hire enKidr rogß eozn.egg

rDe rnüegej Brrude larK its hnac erd etriaH tim Laes„i-Ebcremth idi“laO netnu auf die ltAe etSrßa egzego.n eDr ntsejüg dreurB n,derhraB der Grhtsliieec egeonwrd ,tis noweth zum Sssuhcl in Dneü.r eiZw edr üredrB snid tchni hrem asu dem geierK ucüzrk nahc Heaus .rkeetgh nWne hci rmi das heute so hcert geüee,lbr erawn ide aieFminl uz eaaidlrgm etZi hterc gß.ro

ieB nreusen zfügeeSrnti cuhrd rlhKaeregbret ngneeebtge uns cuha hcnso mal ete,Lu ide sun thcni dieugient zeduonrn etnon.kn Udn so dwrue amn chan inerse fHeuntrk rae.fggt nMcalahm awner irw nthci nur tvoalur dnu enbah w.rtteganoet hcI tsgea ndn,a dsas eimn Vetar edr nber„Herta sMt“teä rä.ew nUd wenn dei Letue tmiad htisnc afnangen o,nketnn dnan tergezän chi huac ncho dei ttuMre sto„nnA “cethJer.s Und nwne sad noch hcnti ri,ctehe rwued icsh huca ocnh cnha emd iFnlenamemnai dtknegr.iu

ahrJe rtpe,sä Edne der 10r96,e rwa es cühbl,i im moSrme tmi 14 ehJanr eenri tiebeaFinrre zhgchnne.eau lDamsa eabh hic bei edr mFair nVeznci yeLsen aus Kegrblaerrthe in edn nmerofeSmrei ien rapa Wenohc auf dre sllbeleKnatuaa ni mfLmdraeros gitm,tbereieat ndu ma eFgtiar bga se adnn rmmei dei neotthL.ü lrVloe oztlS bni chi nnda nach aHesu eeknmg,mo und ihc theta rim lerü,egtb vno dme eGld asw hkiceSsc fcnehfnauazs.

eArb eturtM segta nr,u asds chi irh asd Gled mlpeotkt nsnähuegida ls,ole was cih unn pürehubta nthci igerf.fb eSi äentzerg nand ho:cn Du„ tsib nvo rmi, nud das dGle its cauh nvo “rim! ndU so dntsa ich nend ad imt muvtdezrte istGche udn relene nnHd ä…e rebA irm rdewu nnu dnclehi dre inSn ,lkra asw es ttebuede: Va„h wmem sebs du ah?d“