1. Lokales
  2. Eifel

„Jäng jätt opp Platt“: Tottele on Tuttele

„Jäng jätt opp Platt“ : Tottele on Tuttele

„Jäng jätt op Platt“ – unter diesem Titel möchten wir in loser Reihenfolge die Eifeler Mundart pflegen. Diesmal geht es um Tottele, also Hagebutten, und Tuttele, einem Wort, das sich vergleichsweise schlecht übersetzen lässt.

Emm tsöHer ttis m,r´r änwn rm´r vervö sFclwädhä eeprzeas tje,e eh no do ta snö eenn ,ucrShtu dä ,deeck durée mSô aht. Dtta ndes ,ttoTele di me rjrVôöh wi éuesR dble.ö eDet rm´r ttad heeVcls vna dnenä eTettlo ,pedidfela ad tknno od nnee ofoH iltmereMil ßjréeu sNseöjr rseuu, di nklee reôH a.htn iD tleieddp rerm ,lsa rrem klene goenJ ,rrwoe ursue on teotd di rssNöje änedn enlke Mdheärsc nemeörgh sHla en r´d kRöc tsj.äeru

On weäj ide srsNeöj Hôer h,eott beidvlev err kHcu hngea no teodt elvl jhe.scö aDtt rwro schirtich oöseerphlJ.clv On andn ensd cooh rnro vell lVjeü em öketnrW örehng endän Tetloet ha.re teoeTlt nnka m´rr veövr cooh ,uhcrbe mö rMaealmd ez .machae vorröD omss rrm´ id et cséheti mael,esm adnn ssmo rr´m es ldeee no id ssrjöeN mtot eenmn Lhöeeclff .uudsleedipre nO andn nakn r´mr di ettTleo zo draameMl hkcôe.

rrM´ nank hooc eTe van tleTteo .ahcmae Do hcburt r´mr ttad VecTlle-steoeht rrm´ ez erjdü on em ktöeWrn totm eehß sseWar ärcket elsso. tteeTul dsne vröve un ttäj jnza en.atgercssh E Mcsheon tjtö et e cttlTeeedä.udhp uetetTl neds rVcül,aku id mom eeLav ent eus ctrcisihh traap meko,m di remöm Antsg tt,ohe id scöhj rweor rvör sMü on ,pönSen eädnn ömmre jtät jeiw .odt jBei ämdm Waodr euTltt soms hic mrmeö na Tnat haJnehocn nädek rre maBsmloaj.

Di ngji nrro eher,cK ngji veövr do ni zre iuumn,onmK wejä se meröm nmet, se täht ellv on ejéßru ntSgö .dnoej On ad ttmo eemSzcht nHi,e äd ta vrshcö e uAot tt,ho es no Maari Wald vrar,e öm do ze ithcebi. On ndan tle es hcsi od iätrkd ed eieejwjd ijsoHet nj,nö nnäd söbs omzm jdnmhoraoenSca er ösmr,öVsh ttho adtt h,gsMicn tawt ent ebaastd wrr,o at rwre enen ofoH nSdgöe d.jonne

On nänw ´mrr rrejvö tal urwé on ten im use itrhishcc ,ekörw da saat r´mr: Hä öttk tne im rüanv mot r,weöke äh tutlett errm orrn ättj reö.mm On nwän msöme mmreö am aeemmrJ on ma eanutKz ,owrr da otnnk rmr´ ohco at ösn gätnrs wáree no :nsaa eSllt„ hcid nte sue aan! sBsö ent eus “tlue!ihttc

neHeabgtut nud ut“el„eTt

mI btHesr eihts nm,a wenn nam büre wdeleeFg arzenseip the,g ierh dun ad ineen Sctaurh, red k,iced toer hectFür .gättr saD dnis abngeHtte,u eid im irhnügFl eiw osRne lübhen dun hbelsad cahu uz nde nsänRhsceegeow he.reögn Öetfnf nam eiesd betnuHaet,g mkenmo ordt enei gneeM egmtleeilßomrri Nesscnhü muz sihVr,coen die ekneli Harea imt endihrWaek aenb.h

Asl ienkle gneJun holtne irw die snscüheN ausher und tcrheenv,su esdei nde keeinnl Mnhäedc ntihne ma slHa in edn kRüenc uz ustnee.r Die Ncsnüshe nlbbeie imt nerhi earnaH und erned eeahnrkidW na rde Huta ngeänh dun nketcuj dnna rehs trsk.a aDs awr sochn giishtcre cprvku.ulJe Vgeöl dsin im riWten ahcu trnihe nde ugtHantbee sla iheaerivcmitn urgaNhn .reh eganetbutH knan nam aerb ahuc ruh,nbeca mu erMmleada zu ehnacm.

zaDu sums amn sei terusz elmnia la.msmne nnaD usms amn sei etline dun edi nssüceNh tmi eiemn eeinkln eöLffl knatezrahuers. Dsa fehitlccFhurs uhatrcb nam urn zu ohcekn , wsate kZecur hieubngnez edro ucah h,inct ndan hat man eine eiiatvrmicehn .eeraamlMd eeT nank hcau vno tgHeuatben eglhrletset nrweed. azuD ssum nma asd efitcrlhFuchs red cFhüert cknrtneo dnu im iertnW ni eßhime Wraess hneezi sl.easn

unTe„l“tt sidn ewsat anzg rnede.as nI caunsMho ibgt es enein S,iteg red pädl„eTctetehud“ itßh.e uTettle das( rtWo kann nam urn elhtccsh tdrkie erenbütsze) sidn ear,nFu hägfiu ethrreinuv,eat eid tmi hierm beneL thinc os chrgiit mmtke,chnzoure ied ermmi Agsnt bhne,a ied ganb isnd ovr äMunse ndu eipnnnS, nedne mriem rdniweog easwt hwe utt, edi mimer rmamenj ndu egklan swu.

ieB dme otWr ltu„eTt“ ussm cih eirmm an ide etaTn ahannJo uas edr sgmeaulsB nedn.ek Die nggi zwar uzr re,hKic lßie hcsi areb ein ide moimuKnon hecr,eni ielw sei miemr ,gaeubtl sei äetht eolvis gndü,iegst assd ies tnich ruz oiKommnun egneh eüdrt.f dUn dnna essutm irh efefN niericHh ,cSztmhi erd nhcos hfrü ein Atuo ,tahet mti hir hnac iaraM lWda hafr,ne aitdm eis rtod ehir ü„nndS“e eniethbc ntken.o

otrfSo acnh rde Behicte lßei sei sihc eien eeiwhget iHteso ireech,n nnde sbi urz erFsshemü am Smgnnrnoatego neknot sie hctni tnr,eaw ilwe ies eewidr ineen funeHa Senüdn neneaggb teha.t neWn amn ürferh räetl edwur dnu nctih mreh os hcirgit inbtaree ,konnet andn esagt :nam rE (oedr s)ie tmkom itcnh emhr oravn mti der b,ertiA re u„e“tlttt nru chno satwe eu.hmr dnU nnwe eadnmj denudar am erJmman ndu ma nriWmme r,wa ad ketonnn ide eheörAgingn chau alm ntserg drwnee nud egas:n lSe„lt dhic ntich so a!n eSi chnit so si“cdni!kh