1. Lokales
  2. Eifel
  3. Monschau

Eifeler Mundart: Merr hant nühs mieh ze esse emm Huus!

Eifeler Mundart : Merr hant nühs mieh ze esse emm Huus!

Früher gab es im Dorf noch eine ganze Reihe Geschäfte, in denen man etwas zum Essen kaufen konnte. Und auch heute liegt die Hilfe manchmal noch ganz in der Nähe.

nnE„e nvna hücs ömtt shcsi ejtz esn ertei nu omnm sonumK ,nnoj esss mamreh lhhinmäcs rvr küch ednOv shün jiishstceR ze sese mem uHus nu adh eedjdt eben rräm !matomerB nU nnew hüsc tadt ettn aepss hö,st dah dmerod ohn l*o„lsM “ulJ* jn!“on

nWen edi mamM arr nhamNscjeii ßso nu ohnc eh smleKamo oder nne ozBt dcrhsive mahcae ,mtto hksorc ed tjsue sdaned rer Wshäc edrekk ze rh.röe

Ne ksürcahhlnK eatht örfejr opp eännd Drerop ed tsenwene üLck un dei easnhEwsrs rrow treenedw mme caöhaseKsfhc reod kmom mem Smrmeo ene lleeKr woh ett üetfh vraev hor jett öhelkr .wror eZellv vodha tahte rrem meedoh ärrm desile e.ttj

nU use ttome remr had been eh armahlop err säcWh nmmo Kmnsuo droe mmno keäcrB n,njo tatd tte tjte ze esse j.fo aDh thllo mrr shsci ne erKfo deor eh Nzte un jngi rdr nnoB„e sh“cWä roppe sesb nhoc larde Srohtscs nu avh he rtorew ettn ickw bses monm gstchneeö mnouKs omm .swssMceehä ieD aMmm ahtt adh en eZldde raatp ajtaem ow puhorcdpnsgt ettwa ätbtemognr .smtto D„ha eestl slale aesihrcevh nu jsvesre rräm de räarksmcbttaehR t;net ud assk dah neden cvnrKskmulsoüau hsane, cihs mömk rrd etnäks hitcassmS bvyrer nu lzölbe ied zaejn zt“.Rhö

Datt cish ehk lJed ttmo hckor rorw enjsceihld tnet terr.krvi tEt fjo mem oprDe lhdusom lschimnhä epara sunn ojgn tRrppe,üe ied imcsh sne esds sdeovnv err Jass ammv aRtt epjoewr tnha nu hoervt ppo scih dJle yeb rmre ä.tht Icsh that vvrae lJcök un hüsn bey ;rrem ide ehttä rrme esss tadt etonnPorm mtto ämmd Jedl rdeh cstetmhbme af!jthaolle

nU nnwe ähd papP adnn ses edresisF rrmo üLeuntt nho Heme mokh, kotnn ide Mmma rdr tensäk Dahca me uomsKn laels a.ezebll atDt tamae hud bdal lla cükL emm roepD sue; rer äWsch tlete se ricfeeahhs und snge rrav hWscä hruw sllea .eltbzal

hE rpaa oJhr de,sirecph eiw hneeg rre röJjsassje ne fHoo noi uHuers teguob rewuh un hdä ePeij rEchis otmt enisgr Vaur dämm tseVcihr heh rhr iön äeffJcsth amepojapt the,at teburt rerm vrr ehzäedjle mrrä vevre ne torshScs uz f.eolo He vjoet had sella wtate hsu rrv ze Esse but.str

Un wenn edi nkKe sreus ssaJ nnda des vdeOsn hmöd slhjpeclet orwre un roh Hgenrog hatet hda wuhr sna jtr:hvoe atW„t jdtdee ad ückh ybe cühs ez e“ess? Dha hscäh ett dn:an „vSeeicth Ressi tmto ,ikneeZenis -sgnoH un hrsa!uäezB rMer ffertä oss ramo wrhe “!hhe

hE rhrhsrbeKdiaelc veotj nee fovjzrie nu neen iesskre roheJ en ooHf fJsefrhtecä woh ed sd,lLeveedneam rtuBe, elVsehc nu hcon rgnae acSahe deläj .nonks mmE ötecshve rpDo am Lhpleohm wror atdt hJsfäect vah Ih,ßneH-i had vtejo ne tvöhcees un ne etnhgsceö Kmunso un orh hcno ne umoKsn rar rnhMesco c.ssrothS ktrieD ravenovd rwro dah roh onhc he renga kleh cftsehJfä. rEr tNhö varr eehs,cKr tämez emm Dproe ojvet eziw ezegMyeert un ied ethäefrcJs va asPclapauhrS- un va dmmä jieP i.eL Jnaz ogne mom Mseäsceshw rwro dah chon attd hJäcsfeft avh on-oöPelKsrt un hrenjeävv avh oss eehomd rer Jssa ttda ätJseffch vah mdmä jiPe hsErci nu mdmä .hVeirdcs hE nenäd eoJhr vrrerh ess häd ePiej srihcE un orh sngei hroBr hdä eLi ottm reher ßaMhweoon rucsdh ett orDp väreejr un tahn leap,rE S,atcahl ngha,cSove Bleekom,uml ,pKespa eue,rM b,eöRb meT,toa ,hselÖc ,pelpÄ neanaB nu nearg aSchae v.krrato Avrve adtt etrrwo nohc tnte l.al ngeO rra anB,h ebrob lcebiädshr Sikc jof tte nadn hro nohc wzei eesrJftchfä ttom eadlLedesnme.v eiD mmaM oltlh eh snan rrd feafK, ijeew däh heh ettj ljeebir ow.rr aDh nbgur dei hor sanedd rrv sos kKne cnho aeshcrwz oiK nu esseiw Mssü t;tmo ied oevjtv mrär e.hh uD tmoz ahd ärmr ekcik attd de kcöfl ah en eZöllenr gnoe arr nJräz ybevrr kosm.h

atDt hftcJäsfe eogn rra iwhrcahsbScz that dei ztueL artaMh nnad jwndrainen zoh mteaaj nu erviebdt ehh istng mdäm nen .tfWaisrhct ttE nezja oJreh vreve nu djar mem moermS rttffe rrm sisch hhe omnh erttarävR un nrktde eh icbhläds efefL woh ide thaarM had eermm ösrerjnEsd eh.yetbd eH erstffet kLcü ahv lal endä rrpeDo sersu jänedJ nu orh uss Oe.hc

ekbaecJ rwuh rjeröf he eslcidKhrearbhr opp izwe aeaPl.zt Dei eetbze ckäBeyre orrwe mme vshcetöe repoD nwazur owrr adtt bye chüsrMe hien(e)sTs un eyb reöählznKrf )(a.omhsT Un dah hetat rmre mem rpeoD ncoh sizhc eusuHr wo ed teBur elejd knson. elAenl mom ssescMeäwh joevt sesd rv.ee ückH ze dhaasc tseak he rbKhceiershrald ohj märr cnoh rar rheeKsc yeb sSrchpa redajidlH evsdeadeenlLm un rer cBeyeärk ssMo Bretu djä.le uSh tehat hse ischm nadn ens vrr he arap hJor rrv nWahtecehi nho Ermhcoecmhbs eckegtshc vrr mme lafkluA enn tehmmtecsb Zorat urte ßoM ez hle.lo scIh ennb hod remme ljeeoof nu gnof datt Zcuseh aevrv t,ne ssbe eoomphl en souaeprvrD mcsih talhakl un trohv ttaw hisc dha ükesc .würh eDi nemtn :uhd „Vrr eh tujets setje tte stäbe ybe edi hrScpsa la,idjdHer ttda ahtt attd möectmh!s“bt nU ajeun use rwro at,td ihcs nenb crzöek nho bsrrdhaKeilehcr un hann attd etru ßo,M twta shic ,ttso yeb drär ladjireHd nogev un uhes ntnok ncWaeitehh he raell oRu adh k.onn

iWr hneab hscnti ehmr uz eEssn im Hse!ua

„neiEr vno cueh essmüt hics teztj mla ebenqume nud uzm umnosK hge,en otsns hbnea rwi htuee enAdb ihcnt äAsdensngti mehr zu sesne mi Hsu,ea ndu ndna ibtg es eenb nur euroe!ttbtBr dUn ennw ceuh dsa thnic epanss e,llots tssmü irh neeb ruz eJuli slolM g“he!en enWn etMrtu na der hNsnäahiemc asß nud hnco eni teJctka odre eein eoHs tferig ecnhma ,tmsesu bmeka mna os estaw in dre Wcohe nhosc mla ötsefr uz .ehnör

nnEei nhckühaslKr anhtet ufa nde önerfDr rhefür dei wgsetinne eeLu,t dun ied lLeeimnettsb rnaew ertendwe mi ceaüKnshkhrcn reod aekmn im oemSmr in edn rleelK, wo se utfche reba hcua wseat eürkhl .wra Zu elvie ehtnta wir oanvd suuazeh run enl.ste ndU so essunmt irw ndna been eni laapmar in rde Wceoh uzm oKsnum rdoe uzm äer,Bkc adimt se astwe zu snees g.ba nDna hnma mna csih ienne robK rdoe ine eznEuitfansk ndu gign den nneo„B hcäsW“ huifan bis rzu tAlen Seßr,ta udn nov heri war es nnda ihcnt shre eitw sbi mzu nnurete unmKos im sswe.egeM eutMtr thtae eneni Zttlee rtbtevoriee ow nnad uasdtn,frad swa allse uehzniolne war. „nDna stläs du sllae n,esceihrban und esrveseg rnu hitcn eid nbaRt;atakrme du sakntn edn rrenniVäknfuee gsne,a ich ämek ma mnnomkede atamSgs vrbeoi dnu wdrüe edi egaesmt emmuS enhae“b.zl aDss ich inke lGed aemm,ibkt rwa citnh nagz k.threerv Es agb asdlma mlächin mi oDfr ien apra geunj naHeswarcnedeh eid cmhi mnaile ma Adenb in red tsesrraegöGß mvo dFarrha nßeosgte hnbae und r,gefnat bo chi ldGe eidba th.etä chI ateht bear cklGü und nscith ieb mr;i nam tthäe mir tossn eid eebGödrsl tim Sichtreehi n.ggemwmeeon

ndU wenn der rtVea nnda am erFaigt itm dre oLeüntth canh asueH k,am ntoken ide tMreut am thcesnän aTg mi uKosnm llsea enza.eblh sDa nehamtc aamlsd tafs eall etLue mi rOt s;o ni dre eWcho rudwe c,nbgseerhiane ndu ma Eend der cWhoe uwdre zhtae.lb

negEii aerJh eär,pts sal im eerhnint ceBierh erd röGßsagsrete inee genaz eeRhi uener säreuH baetgu reduw ndu ihrEc rCdnosa mti eesrni aurF eliEefrd hrie rhi esneu hfteäsGc tfnöefenre, abetuncrh wri umz kEnfuai igcehdlli edi irtsßSanetee zu wchesln.e reiH agb se slla,e was amn so zum eEsns .ntbgeeiöt

dnU nenw ide nrdKie asu rde eßaröegtGrss ma nAedb ümde ovm Snepile und hcua ngrighu neawr, wdreu onshc alm aergtgf: as„W btgi es nedn tuhee dbAen bie huce uz ?esnes“ naDn eßhi es an:nd Zr„ehä Rsie mit mcezl;Zsnehha -uHedn udn oesr!ßnBeä Wri rtneeff usn gnmoer weerdi rhe“i!

nI atKleehrbrrge gba se in edn er05 ndu er60 Jhnera niee eMegn äGfe,tches ow amn t,elbesteimnL to,Br Fschlei dun nhoc rendae Scneha nfueka k.ennot

Im rdoOfreb ma oLpemhhl bga se sda Gäftsceh nvo ;IHß-ihne adnn abg es innee ereobn dnu ineen enrunte sumnoK nud neein enerwite umnosK na red nMaushoecr eatSrß. iDtekr eanedbn agb se ochn nei wteresei esielnk .cseäfhtG nI rde heäN der Ker,hci tntemi mi t,Or agb es iezw gzreeeeMnti dnu edi eäGtsehfc von aScshrp uaPla u(aaPl bLe)mzrat dnu ovn iePje eLi eo(L so)Crn.ad zanG unetn afu emd egsMseew bag se annd cnho dsa etfäscGh nov Plsoo rneKtö narodC( ulus)aP nud rüegbeegn esnumer suhueaZ ni dre sßtregasöserG asd cshtäfeG nov jPei Erishc ndu med ndecVishr i(hErc und rlefediE )r.dasonC In nde herJna uzovr ist rde jieP hisrEc nud hauc isne Brdure red Leo mit rnieh aeügGwmnese urdhc end tOr rnfeahge nud anehb a,nfKlfrteo Sl,etaa pokzlSt,ih nkmeluh,oBl iWße,hlko hö,nMer eüRn,b ,Tmnoaet lenew,Zib Ä,lepf annneaB udn radnee echnSa efu.artkv beAr dsa war chno cnhit ll.ase

Unnet an edr Bah,n afu edr glehnescbi tieeS bag es hcua conh iezw Gtäfschee mit n.sibLtelnmeet ieD tMeutr ohlte shci hire hcons alm den fef,Kea da re ehri regüsgnit a.wr annD etrbach ies achu nohsc lma ürf snu Kerndi hzewsancr ugauKimm udn olMrswehlsa-M mt;i ied bag se unr .reih Du tsuesmts dnan nur e,nhzesu ncehlls na dne nnlelZör ntuen an erd zGneer obrive zu ealgnne.g

aDs sfheGctä ntune ma chzbwaachSr tah die zteuL rataMh nnda ningenwrda uageefgenb nud rttbebie mitsede ireh eine hfarWtcts.i aDs ganze rhJa ebrü und esnsodebr mi mmeSro frtfit amn ihcs rhie nhac end adteuroRn und trkint eni ,feLfe ow es ndan noch nvo ahrMta shdncresEün adzu .igbt reHi fsittfr ud eLeut uas lealn nOret dre emUggbnu nud hcua sau chna.eA

bceekaGn edrwu rhrfeü in reereKlhtgbra na izew etelnlS. eDi eiebdn eekBnceriä eanrw im brfreodO udn wraz ieb rsMühce ss)nhiT(ee dnu bie äözKhfrreln m(oh.aT)s dnU andn agb es mi tOr chon enie llieVzah onv kssurervfoene.llattB lAneiel uaf mde swegseMe agb es ievr a.ndov

ezuHutatge knna nam in tarrehebrKegl unr nhco an red cirKhe eib csprSha dlagidrHe stLteinelbme nud in dre ckBäreie sMos arwcBkena knfneaiu.e oS atthe amn mchi dnan anlmei orv eigenin Jenhar orv itnnhWhaeec acnh cebgimhroIn sgtikc,ech um im Aklflau Rlthkoo ereni imtbtensme aerkM zu l.nhoe chI bin rodt tegreumihrr dun aheb dsa Zueg ejdhoc hintc ndfe,gune bis mcih nnad eeni urFa uas uesnrem rtO pnshcraa nud tfgare, was hic nsuhce de.wrü Sei mineet dn:an „rüF os etsaw shgte ud am bntees zru cShsapr digHedl,ar edi hta sad tim !rheceh“iSti Und geanu so rwa se; hci bin rzkcuü canh taebehrlKrerg nud abhe nde ehwtcügsnen klohtoR ieb der dgirelaHd eugneov,rdnf und os teknon htWnchaneie ni rlael Rueh nand men.kmo