1. Lokales
  2. Eifel

Eifeler-Platt-Serie: Jäng jätt op Platt: Kö halde – de iéschte Melech

Eifeler-Platt-Serie : Jäng jätt op Platt: Kö halde – de iéschte Melech

„Jäng jätt op Platt“ – unter diesem Titel möchten wir in loser Reihenfolge die Eifeler Mundart pflegen. In dieser Folge geht es erneut um das Kühehalten und die erste Milch.

iD ìeeshtc Mlhcee vnna nneer oK, di jrda lkveadje t,tho rrwo anjz ttäv on kdec. Di hokrco tatd eäKvjle nte lal, a eeDl dnavon tbruu r´m vrör ttäj tssh,cgeanre z. B. öm te nbenJö ez hietis.cr nWen ttda väeleKj et íhsctee Mlo ed eMlhec ssu em meEer efusf t,mto tdto ´mr mädm enne Vönreg en erd luuM daleh. aD gniv atdt an ez usrer no rlíet seu, di ecMehl su me Ermee ze .ufsfe iD ehclMe mamv ezeiwd Mläeke oorhck atdt eeäKlv.j ttaD wror vveör sue vell cMeelh, ttda dta Keävjel di ten lal esfuf .otdt Uss rdrä leec,Mh id hövirsvec evbvl, uérw seu jtät wi iKsé hjta.acme Di cleeMh wúer en elrJü aejtst,l böss es cdke r.orw Datt arsesW úwer tshcoe,aaj ad orwr de séKi .dhsaecvé totM cZrkeu edodr imZt rdr,övve uwér äd nnda jbie de tamBorem dorde llmänQäun äsesej.j

oN a aapr ahcaD ookrhc dtta Klevjeä Fp,üp di ussre ielMjkreo eerftjfle uwr.é Wnen id Koo em omSmer vtkjleae h,ott omkm attd jeleävK bdla op ne ede,W ttom örvev derdjee ahDca e aarp lMo nkedtjär wéear, ttaw imséstne id jVauer ott.ed Klereav vna vreíojn enemn hrJa erowr u.Bretee Di rrowe cödk hsiicrhct lewd on käcj on engji cdök rdhco de Z.ngü Op renen ,ppoelK ow eBeteru rrow,e ttmo rm´ d´r rtltctdehoaS ttjä gären aehc.am

Wnen usen céVhas 2 ½ - 3 ooJr lta r,rwo wreorn et g,Rröend ttmo ndäen ´mr nand ommn reteS i.jgn cteeSrehr uewér ôn hcess hcWäeä artv.keo

En hrecvs eaejdkevl ooK ewúr oejmrlid ma cDaha ejokmeel no elveb a rpaa acDha op re loepKp heedm.e örrV ez meläek tubrt rm´ nene e,merE enne loälkestMo, a hucDu no en .Kórda otMt rrdä arKdó wéru rd´ Stözr ovntjsagebe, ttda äd nmene ebmi keMelä ten rudaden ocdrh te eJesít hcvjätes úwer. tMot dmäm Dcuh urewé de hecStr on erd egUdr afesaahi.cwje Seethcr on dUerg reweú hcoo dökc omtt älMvätetk jeevn,öerv coho newn äd Uedrg nktjseo .wror Wenn ne Koo cbfliieMeher thto, rwro äd dgUer ottk on di hMcele me Uedrg en.orjn tteaM chehs ennus eche,Ml di rmer rröv nüüß eurbhc kont. cköD odett snue cSther et ogönhne etn j,ime ewnn adtt bireFi weg wr.or Da mott rm´r di Ko voef.erko

üeKh ha:entl ieD eetrs Mhlic

eiD reest lchMi eneri h,Ku dei fschri lebtakg th,tae awr gnza ickd udn hsre ttige.f saD echKlnäb eheitrl iedes lMihc citnh la.le inE eilT adonv raucethb anm ürf eeradn ,ckeweZ z. B. uzm ritnSeceh sde dsFueobnß in den näun.romeWh nWen ads isrfhc nberegeo nlKeäcbh uzm eestnr Mla usa edm mErie enausf s,umtse andn mstesu amn mde eienn inegrF ni dsa aMlu .naehlt Dann fign se na uz ausnge dnu rentel s,o Mchli uas meine ierEm uz terin.kn uhcA ied liMhc mvo etiezwn lgrgnkMovea hertlei asd näb,cKleh bera dsa raw oft os eliv ,lMihc dass sad häbecnKl edi ihcnt alle inetrnk n.eknto suA erd hM,lic eid igbür be,lib ruwde so wsate iew äesK echtga.m isDee Mlich duwre ni efTönp gengbee und belbi da os glane rd,in iwe sie eonrnegn .arw Dsa Wsares uedwr weg üethetc,sgt dun tmida raw erd eäsK ige.trf itM reZcku oerd Zitm tb,teresu rduew rde ndan uzm Botbterrut redo uz lkfaelerfontPl .eesnegsg

aNch ineeig Tgena erteilh dsa Khlnäebc unr nhoc hMlemarcg,i ide nov dre eolMeikr iealegenrft deruw. ennW eid uKh mi oSmrme glkaetb httae, amk das ceKnlhbä albd auf enei Weies ma H,fo uestms aber uhca ähilcgt hmrleasm tim liMch tvgorers rew,ned swa tsfa mmire eid tebrAi der Hauaerfuns r.aw lreKäb ovn hrungfäe nemei Jrha denrwu rBteu„“ee n.taengn ieD nreaw fot chigrit wdli udn gnenig otf duhcr ied eänu.Z fAu ieern ,eWdei ow lcehos nguerJeit wanr,e tsusem erd alterhhtaScd eregn reevglt rednew. tGu zhijweeärgi ttueiMreter naennt anm er,ödng„“R tmi nende mna, wnen eis rsügntbi eudw,r umz ceneDk muz ietrS gi,gn aws tihnc mrime ncaheif wra. aWr asd ihcfsr egbronee Kcneläbh ien snlhiencmä ,riTe wreud es mntessie ncha hssce cWeohn urevktaf.

Eein fcsirh albkgete Khu udewr uhtscänz irdmeal am Tga negkelmo udn bilbe zstcnhuä neieig Taeg fau edr iWeed ma uafrhoe.Bn Zum neklMe ertcaubh nam nneie E,meir nneei emsM,echkell nei rebauess cuTh dnu enei n.rhSuc Mit der nchrSu wrude red wsaKnzhhcu se,nbdtefngue tmdia der emine mibe eknMel tnchi eadrndu drhuc das Gestchi eahgeglsnc .rwued Mti mde uhcT duwern die tiZnez dnu edr reEtu seäutrgbe. zintZe nud turEe uedwr chua gufähi imt fteMklet gneiernbee,i uahc wenn der truEe udngse w.ra Wnne enie uhK hrceeiflbiM ekab,m nngrae dei iMlch im Ertu.e eM“att„ ßeih eine seclho hilMc ni ,Hföen ide nam rfü isncht reuganbceh e.ktnon äHuifg ennfkritiotnue leosch ieznZt hnca eeinm bihfMelceir nciht me,rh os ssda anm eid Khu büer kzur rdeo anlg avnuekefr u.tessm